Bioclear earth doet onderzoek naar het bodemmicrobioom van 193 boslocaties in Drenthe

In opdracht van de Provincie Drenthe zijn wij een onderzoek gestart naar de gezondheid van de bossen in Drenthe. In totaal beslaat het bosgebied in Drenthe op dit moment 37.323 hectare.

Samen met de Bosgroepen en Onderzoekscentrum B-Ware onderzochten we 193 verschillende boslocaties met bodems en vegetaties variërend van droog en voedselarm tot nat en voedselrijk. Nog nooit eerder is er op deze manier en op zo’n grote schaal onderzoek gedaan naar de gezondheid van bossen in Nederland.

Integrale aanpak: vegetatie, bodemchemie en microbioom gecombineerd

Om de vraag van de provincie Drenthe te beantwoorden, hebben we kennis uit drie vakgebieden gecombineerd:

Vegetatie en landschapshistorie: de Bosgroepen hebben de vegetatie en landschapshistorie in kaart gebracht. Daarbij is gekeken of de huidige vegetatie past bij wat je in dat type bos zou verwachten. Ook is vastgesteld hoeveel zogenoemde doelsoorten — soorten die kenmerkend zijn voor het onderzochte bostype — aanwezig zijn.
Bodemchemie: B-WARE analyseerde de bodemchemie (o.a. pH, stikstof, organische stof en bufferstatus) van verschillende bodemlagen.
Microbioom: Bioclear earth bracht alle bacteriën, archaea en schimmels in kaart en koppelde deze gegevens aan de vegetatie- en bodemchemiedata.

Vragen beantwoorden door data te combineren

Door deze datasets te combineren, konden we verschillende vragen beantwoorden. Een belangrijke vraag is of er een verband bestaat tussen de bodemmicrobiologie en de bovengrondse soortenrijkdom, aangezien die laatste een betrouwbare indicator vormt voor de gezondheid van bosecosystemen.

Uit ons onderzoek bleek dat er een positief verband is tussen een hoge bovengrondse diversiteit en een grotere microbiële biodiversiteit.

Denitrificerende bacteriën: natuurlijke bescherming tegen vermesting

Opvallend zijn de verschillen in de aanwezigheid van denitrificerende bacteriën. In de bossen met meer doelsoorten vonden we een hoger aandeel van deze bacteriën. Dat is goed nieuws omdat ze bijdragen aan het verwijderen van overtollig stikstof uit de bodem en een natuurlijke bescherming bieden tegen vermesting. In dezelfde bodems vonden we bovendien meer bacteriën en schimmels die plantgroei bevorderen.

Handvatten voor de toekomst:

Microbiologie als indicator voor boskwaliteit

Met dit onderzoek zetten we een belangrijke stap naar een nieuwe manier van kijken naar bosgezondheid. De resultaten laten duidelijke samenhangen zien tussen het bodemmicrobioom, de bodemchemie en de vegetatie. Naast vegetatieonderzoek en chemische analyses hebben micro-organismen de potentie te dienen als biologische indicatoren voor de ecologische kwaliteit van bossen.

De huidige dataset vormt een goede basis om deze indicatoren verder te ontwikkelen. Dit kan door aanvullende data te verzamelen van bijvoorbeeld bossen met verschillende boomsoorten, recent op landbouwgrond aangelegde bossen en door locaties gedurende een periode te volgen. Op die manier wordt inzicht verkregen in hoe de microbiologie van de bodem verandert onder invloed van beheer, bodemchemie en hydrologische omstandigheden.

Beheersen van verzuring, vermesting en stikstofbelasting

Onze analyses laten zien dat denitrificerende bacteriën een belangrijke rol kunnen spelen bij het beperken van verzuring en vermesting van bosbodems. In toekomstige onderzoeks- en pilotprojecten willen we de rol van deze denitrificerende bacteriën verder verdiepen. We willen onderzoeken of en hoe beheermaatregelen, zoals het toepassen van organische bodemverbeteraars, kunnen bijdragen aan het stimuleren van deze microbiële processen. Zo verkennen we innovatieve mogelijkheden om stikstofbelasting te verminderen en de bodemkwaliteit en biodiversiteit te versterken.